Ακουγοντας ...Claude Debussy, La mer

 Claude Debussy, La mer (η θάλασσα)

La mer, trois esquisses symphoniques pour orchestra

Η προγραμματική μουσική στο απώγειό της. Η θάλασσα. Ένα έργο που αποτελείται από τρία συμφωνικά σχεδιαγράμματα (sketches) όπως τα ονομάζει ο συνθέτης.

Ο Claude Debussy, γεννήθηκε στις 22 Αυγούστου 1962 και πέθανε στις 25 Μαρτίου 1918. Γάλλος συνθέτης της εποχής του ρομαντισμού. Χαρακτηρίζεται επίσης και από τους πρώτους ιμπεσιονιστές συνθέτες. Παρόλο του ότι πολλοί αρνούνται αυτόν τον τελευταίο χαρακτηρισμό, αυτό που είναι σίγουρο είναι πως είναι ένας συνθέτες που ενέπνευσε πάρα πολύ τη μουσική του 19^ου και του 20^ου αιώνα.

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Παρίσι, όχι από οικογένεια κάποιας υψηλής κουλτούρας. Έδειξε το ταλέντο του στη μουσική κάπου στην ηλικία των 10 το οποίο και τον οδήγησε στο Conservatoire de Paris. Αρχικά σπούδαση πιάνο, αλλά βρήκε την κλήση τους στην πρωτοποριακή σύνθεση, κάτι με το οποίο διαφωνούσαν οι καθηγητές του. Πέρασαν πολλά χρόνια (έφτασε στα 40) μέχρι να φτάσει στην μουσική του ωριμότητα, όπου απέκτησε την διεθνή του φήμητο 1902 με την μοναδική όπερα που ολοκλήρωσε «Πελέας και Μελισάνθη». Ο συνθέτης επιρεασμένος από την Ρώσικη και την μουσική της Άπω Ανατολής, σε συνδιασμό με τα έργα του Chopin ανέπτυξε ένα καθαρά δικό του μουσικό ιδίωμα, ένα δικό του αρμονικό χρωματισμό (θα μπορούσα αδόκιμα να πω, αν υπάρχει αυτός ο όρος) μέσα στον ορχηστρικό ήχο.

Τα πιο γνωστά του έργα είναι το «Πρελούδιο στο απομεσήμερο ενός φαύνου» (Prélude à l'Après-midi d'un faune), τα «Νυχτερινά» (Nocturnes), οι «Εικόνες» (Images) και η «Θάλασσα» (La mer).

Η θάλασσα συνθέθηκε ανάμεσα στο χρονικό διάστημα 1903 – 1905 και έκανε πρεμιέρα τον Οκτώβριο του 1905. Το έργο παρουσιάζει τρία χαρακτηριστικά της αισθητικής του Debussy. Τον ιμπρεσιονισμό, τον Συμβολισμό και τον Ιαπωνισμό (με αυτόν τον όρο οι Γάλλοι περιγράφουν την δημοτικότητα και την επιρροής της Ιαπωνικής τέχνης στον Ευρωπαϊκό πολιτισμό). Η πρώτη ηχογράφηση του έργου έρχεται το 1928.

Η σύνθεση είναι χωρισμένη σε τρία μέρη:

1. «Από την Αυγή μέχρι το μεσημερι στην θάλασσα», σε πολύ αργό τέμπο με σταδιακή περισσότερη ζωηρότητα.
2. «Παιχνίδι με τα κύμματα» σε γρήγορο  (μεταβλητού ρυθμού) τέμπο, ζωηρά
3. «Διάλογοι του ανέμου με την θάλασσα» ζωηρά

Αποκαλεί τα τρία αυτά μέρη «Σχεδιαγράμματα» καθώς θέλει να αποφύνει τον όρο της συμφωνίας που παραπέμπει σε συγκεκριμένη φόρμα μουσικής σύνθεσης, αλλά ταυτόχρονα δεν τοποθετεί την σύνθεση αυτή στην κατηγορία του συμφωνικού ποιήματος.

Μόνο και μόνο από τους τίτλους των τριών μερών καταλαβαίνουμε πως ο στόχος του συνθέτη δεν είναι απλά μια όμορφη, δομημένη μουσική σύνθεση (χωρίς απαραίτητα να απουσιάζει η δομή της) αλλά να δημιουργήσει εικόνες ή μάλλον καλύτερα να δημιουργήσει βίωμα μέσα από μια εμπειρία ακροάσης. Χαρακτηριστικά της σύνθεσης είναι οι μεγάλες ελεύθερες μουσικές φράσεις αποφεύγοντας την μονοτονία, μιμούμενος την πολυπλοκότητα των μορφών του νερού, την κίνησή του, την κίνηση του ανέμου.

Σας αφήνω να απολαύσετε το έργο με τον τρόπο που περιέγραψε ο Mark DeVote το έργο, ως το πιο σύνθετο δημιούργημα που έφτιαξε ποτέ ο Debussy.