Ακουγοντας... Felix Mendelssohn, Violin Concerto in e-Minor

 Felix Mendelssohn, Violin Concerto in e-Minor

Δεν είναι μοναδικό προνόμοιο των Ισπανών τα πολλά ονόματα, δεν πηγαίνουν και οι Γερμανοί πίσω. Σήμερα λοιπόν ο συνθέτης μας είναι ο Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartoldy. Γεννήθηκε στις 03 Φεβρουαρίου 1809 και πέθανε στις 4 Νοεμβρίου 1847. Συνθέτης την πρώιμης ρομαντικής περιόδου της μουσικής με πολλές συνθέσεις που περιλαμβάνουν συμφωνίες, κοντσέρτι, εισαγωγές (overture) και προγραμματική μουσική, όπως και μουσική για θεατρικά έργα. Διάσημη σύνθεσή του είναι η μουσική για το «Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας» του W. Shakespeare. Με Εβραϊκή καταγωγή (ευτυχώς που δεν είχαμε Ναζί τότε...) ο οποίος ασπάστηκε τον Χριστιανισμό. Από μικρός αναγνωρίστηκε ως παιδί ταλέντο με γονείς «προσεκτικούς» που δεν θέλησαν να κεφαλοποιήσουν το ταλέντου του παιδιού (αντίθετα με τους γονείς των Beethove και Mozart). Σπούδασε μουσική και έγινε πιανίστας, συνθέτης και μαέστρος.

Περισσότερα βιογραφικά για τον συνθέτη μπορείτε να βρείτε εδώ en.wikipedia.org/wiki/Felix_Mendelssohn.

Το κοντσέρτο για βιολί και ορχήστρα είναι το τελευταίο του κοντσέρτο που έτυχε μεγάλης αποδοχής με την παρουσίασή του και κρατά μια κεντρική θέση στο σοβαρό ρεπερτόριο του οργάνου. Αποτελείται από τρία μέρη:

1. Allegro molto appassionato (Γρήγορα και με πολύ πάθος) – Μί ελάσσονα
2. Andante (ένα μέτρια αργό μέρος – Ντο μείζονα
3. Allegretto non troppo – Allegro molto vivace (Το μέρος ξεκινάει κάπως γρήγορα αλλά όχι πάρα πολύ και εξελίσσεται σε Γρήγορα και πολύ ζωντά)

Όπως βλέπουμε οι χρονικές αγωγές δεν δείχνουν μόνο την ταχύτητα αλλά και την διάθεση. Και όσο πιο ερχόμαστε στις μέρες μας οι συνθέτες έχουν μια πιο απόλυτη άποψη όχι μόνο για την χρονική αγωγή αλλά και για την διάθεση της ερμηνείας. Δομικά λοιπόν έχουμε μια τυπική δομή ανάπτυξης που όμως τα ρομαντικά της στοιχεία είναι εμφανή. Το πρώτο μέρος για παράδειγμα ξεκινάει με το σόλο όργανο σχεδόν αμέσως, ενώ τελειώνει σχεδόν δεμμένο με το δεύτερο. Το molto appassionato του πρώτου μέρους είναι χαρακτηριστικό μιας ρομαντικής διάθεσης. Φυσικά δεν περιμένουμε να ακούσουμε τον ρομαντισμό του Σοπέν ή του Ραχμάνινοφ καθώς μιλάμε για έναν πρώιμο ρομαντισμό.

Η σύνθεση έκανε να ολοκληρωθεί περίπου έξι χρόνια από την στιγμή της απόφασης και της πρότασης του συνθέτη στον φίλο του και πρώτο βιολιστή της ορχήστρας δωματίου της Λειψίας Ferdinard David.  Μιλάμε λοιπόν για μια σύνθεση απαιτητική και σε  ερμηνευτικό επίπεδο αλλά και σε τεχνικό καθώς φτάνει σε πολύ υψηλό επίπεδο τεχνικής αρτιότητας με τα γρήγορα περάσματα (σκάλες και αρπεζ). Η κατέντζα (το αυτοσχεδιαστικό σημείο προς το τέλος του 1ου μέρους) είναι από τις πιο απαιτητικές όπως και οι ταχύτητες του φινάλε που απαιτούν την απόλυτη καθαρότητα στο παίξιμο ώστε να ακούγονται καθαρότατα όλες οι νότες. Το κοντσέρτο τελικά έκανε πρεμιέρα στις 13 Μαρτίου 1845 και είναι από τα πρώτα έργα στα οποία έχουμε (και καταγεγραμμένη) την συνεργασία ενός ειδικού του οργάνου (ενός βιολιστί) με τον συνθέτη που γράφει ένα κοντσέρτο για το όργανο αυτό. Αργότερα την πρακτική αυτή ακολούθησαν και άλλοι συνθέτες ...μέχρι που (θα την πω την κακία μου) φτάνουμε στις μέρες μας που οι συνθέτες πιστεύουν πως τα ξέρουν όλα και δεν ρωτάνε κανέναν με αποτέλεσμα να έχουμε έργα που είναι αδύνατον να παιχτούν όπως γράφτηκαν. Άλλο ένα κακό της τεχνολογίας αφού στον υπολογιστή όλα ακούγονται δυνατά να παιχτούν....

Πολλοί μελετητές (ίσως σε επιφανειακό επίπεδο) κατηγόρησαν τη μουσική του Mendelssohn ως επιφανειακή και χωρίς βάθος, καθώς ο συνθέτης δεν έζησε δύσκολη και ταλαιπωρημένη ζωή ώστε να βγάλει «τον καημό» του στη μουσική του. Αυτή όμως είναι μια τελείως επιφανειακή κρίση, καθώς αν μελετήσουμε το έργο του με προσοχή αλλά ακούσουμε κυρίως με προσοχή, θα δούμε μουσική με προβληματισμό, με αισθήματα με βάθος συνθετικής και φιλοσοφικής σκέψης.

Καλη σας ακρόαση!