Ακουγοντας ...Fr. Chopin, Heroic Polonaise Op. 53, No. 6 in A flat Major

 Fr. Chopin, Heroic Polonaise Op. 53, No. 6 in A flat Major

O Chopin είναι ο κατ΄εξοχήν ρομαντικός συνθέτης. Όταν θέλουμε να μιλήσουμε για ρομαντισμό στη μουσική, είναι ο πρώτος που μας έρχεται στο μυαλό. Παρόλο του ότι κάποια βιογραφικά του στοιχεία μπορεί να επαναλαμβάνονται, δεν είναι κακό να θυμόμαστε ξανά κάποια πράγματα.

Γεννήθηκε λοιπόν στην Πολωνία στη 1 Μαρτίου 1810 και πέθανε στις 17 Οκτωβρίου 1849 (ναι επαναλαμβάνομαι αλλά είμαι σίγουρος πως δεν το θυμάστε). Παρόλο του ότι είναι Πολωνός, η μουσική του παραπέμπει πολύ περισσότερο σε μια Παριζιάνικη φινέτσα, που δύσκολα θα μπορούσε να πει κανείς ότι δεν είναι Γάλλος. Ίσως επειδή ο συνθέτης έφτασε στο Παρίσι το 1830 και δεν επέστρεψε ποτέ στην Πολωνία, ίσως επειδή από την φύση του είναι ένας μελωδιστής και ντελικάτος συνθέτης. Στον Σοπέν δεν θα ακούσουμε ποτέ, ή μάλλον δεν θα συνειδητοποιήσουμε την υπερβατική δεξιοτεχνία και τον μεγάλο ήχο του Liszt. Όχι επειδή δεν υπάρχουν (ο ήχος σίγουρα δεν υπάρχει σε αυτές τις εντάσεις, μην ξεχνάμε ότι το πιάνο έτσι όπως το έχουμε σήμερα το χρωστάμε στις ηχητικές απαιτήσεις του Liszt). Η δεξιοτεχνία του Σοπέν είναι καλά κρυμμένη στα ντελικάτι περάσματα στις μελωδίες των εσωτερικών νοτών, στις απίστευτα πολλές νότες που μπορούν να μεσολαβήσουν από τη μια νότα της μελωδίας μέχρι την άλλη, στην υπέροχη πλοκή των μελωδιών, στις μουσικές γέφυρες και σε πολλά άλλα, που ακούγοντάς τα, ίσως να τα περάσουμε και απαρατήρητα αφού ο σκοπός είναι η μελωδία και όχι ο τεχνικός εντυπωσιασμός. 

Ο Σοπέν είναι ο συνθέτης στον οποίο οφείλουμε την αυτονόμηση της φόρμας. Θυμάστε πως σε πολλά κοντσέρτι ή σε τελευταία μέρη μιας σονάτας στην κλασική εποχή έχουμε ένα Rondo, που είναι ένας χορός από την Παρτίτα. Αυτό σημαίνει αυτονόμηση της φόρμας. Παίρνω ένα μέρος από την συνολική μουσική δομή και την κάνω αυτούσια σύνθεση. Ο Σοπέν λοιπόν μέσα στην «Ρομαντική αναρχία» όπως θα την ονόμαζα προσωπικά, κάνει ακριβώς αυτό. Οι σπουδές δεν είναι μόνο ένα σύνολο πιανιστικής εξάσκησης, αλλά αυτόνομα μουσικά έργα που σκοπό έχουν όχι μόνο την ανάπτυξη της δεξιοτεχνίας αλλά την συνολική σπουδή του πιανίστα ως καλλιτέχνη - ερμηνευτή και όχι απλά ως ένα καλό εκτελεστή. Οι Πολωνέζες που από απλά ένας εθνικός χορός γίνεται ένα μουσικό ιδίωμα στα χέρια του Σοπέν, ίσως αποτελώντας και εναν φόρο τιμής στην πατρίδα που δεν επέστρεψε ποτέ. Τα Scherzi που από "μουσικά αστεία" γίνονται εμπνευσμένες συνθέσης....

Για τον Σοπέν εκφράστηκαν θετικά πολύ σύγνχρονοι συνθέτες και ήταν συνθετης ευρείας μουσικής αναγνώρισης Ο Robert Schumman ο οποίος βλέποντας τις Op. 2 Variations in the Allgemeine musikalische Zeitung  δήλωσε: "Κύριοι, βγάλτε τα καπέλα σας, έχουμε μια ιδιοφυία."

Οι Πολωνέζες

Η Πολωνέζα είναι ένα εθνικός χωρός της Πολωνίας όπως μπορούμε να καταλάβουμε. Η δομή του είναι 2 μερής ενώ το μέτρο του είναι ¾. Η πρώτη κίνηση διαρκεί 2 χρόνους και η δεύτερη έναν. Αντίστοιχη δομή μέτρου βρίσκουμε και στην Ελληνική παραδοσιακή μουσική στον «Τσάμικο».

Οι Πολωνέζες του Σοπέν, όπως και τα Βαλς που έχει γράψει δεν είναι χορευτικά, είναι και αυτά μέσα στα πλαίσια της αυτονόμησης της φόρμας που έλεγα παραπάνω. Δανείζεται τους ρυθμούς και τα ιδιώματα των χωρών αυτών, για να αναπτύξει μέσα σε αυτά τις δικές τους προτότυπες μουσικές ιδίες και φόρμες έκφρασης.

Παρόλο του ότι μιλάμε για έναν από τους αντιπροσωπευτικότερους συνθέτες του Ρομαντισμού, οι Πολωνέζες έχουν μια πολύ συγκεκριμένη μουσική δομή, εμφανής ακόμη και σε κάποιον που δεν είναι ειδικός. Δεν σας λέω περισσότερα, σας προκαλώ να ανακαλύψετε αυτή τη δομή ακούγοντας αυτήν αλλά και περισσότερες.

Η συγκεκριμένη Πολωνέζα χαρακτηρίζεται και ως «Ηρωική» από τον ηρωικό της χαρακτήρα, χαρακτηρισμός που δεν δόθηκε από τον ίδιο τον συνθέτη, καθώς δεν του άρεσε να «βαφτίζει» τα έργα του. Ο συνθέτης την συνέθεσε το 1842 και εκδόθηκε έναν χρόνο μετά. Είναι από τις πιο δημοφιλής και αγαπητές στο πιανιστικό ρεπερτόριο. Ο Arthur Rubinstein έλεγε πως είναι η σύνθεση που είναι πιο κοντά στη καρδιά του.

Το προσονύμιο Ηρωική τον έδωσε η ερωμένη και σύντροφός του Γεωργία Σάνδη πολύ αργότερα, κατά την Γαλλική επανάσταση την οποία ένθερμα υποστήριζε. Ακούγοντας την Πολωνέζα αυτή, βρήκε έναν βαθύ συμβολισμό στον χαρακτήρα της με την επανάσταση για τα δικαιώματα του ανθρώπου (γενικά, και των γυναικών ιδιαίτερα). Σε ένα από τα γράμματά της γράφει:

"L'inspiration ! La force ! La vigueur ! Il est indéniable qu'un tel esprit doit être présent dans la Révolution française. Désormais cette polonaise devrait être un symbole, un symbole héroïque !"
(Έμπνευση! Δύναμη! Σθένος! Είναι αναμφισβήτητο ότι ένα τέτοιο πνεύμα πρέπει να υπάρχει στη Γαλλική Επανάσταση. Από τώρα και στο εξής, αυτή η πολωνέζα θα πρέπει να είναι ένα σύμβολο, ένα ηρωικό σύμβολο!) 

Απολαύστε την εδώ από μια πολύ όμορφη ερμηνεία του φετεινού νικητή του διαγωνισμού πιάνου Chopin, Seong-Jin Cho.