Ακουγοντας... Nicolo Paganini, Violin Concert No 2. Si minor, Opus 7.

 Nicolo Paganini, Violin Concert No 2. Si minor, Opus 7.

Ο Νικολό Παγκανίνι γεννήθηκε στην Ιταλία στις 27 Οκτωβρίου 1782 και πέθανε στις 27 Μαΐου 1840. Βιολιστίς και συνθέτης περισσότερο γνωστός για την υπερβατική του δεξιοτεχνία στο βιολί που άδησε το ανεξύτιλο σημάδι του για την τεχνική του βιολιού όπως πάιζεται μέχρι σήμερα. Τα 24 καπρίτσια για σόλο βιολί Op. 1 είναι μέσα στα πιο γνωστά έργα του που αποτέλεσαν και πηγή έμπνευσης για άλλους συνθέτες. Ήδη πριν από κάποιες μέρες σας έκανα πρόταση να ακούσουμε την κοντερτάντε σύνθεση του Σεργκέι Ραχμάνινοφ πάνω σε ένα θέμα με παραλλαγές του Παγκανίνι.

Γεννημένος στην Γένοβα λοιπόν, από μουσική οικογένεια και με καθηγητές από τους καλύτερους της εποχής και της περιοχής, ήδη ως έφηβος έκανε περιοδία στην Βόρεια Ιταλία, συνοδευόμενος από τον πατέρα του. Το ταλέντο του αναφνωρίστικε πάρα πολύ σύντομα και κέρδισε πολλές υποτροφίες και μαθήματα στο βιολί.

Το κοντσέρτο που ακούμε είναι ένα κλασικό κοντσέρτο με τρία μέρη:

1. Allegro maestoso (γρήγορα με μαεστρία) ατην Σι ελάσσονα που τελειώνει στην Σι μείζονα.
2. Adagio (αργά) στην Ρε μείζονα
3. Rondo a la clochette (ένας από τους γρήγορους χορούς της παρτίτας που έχουμε ξαναδεί, ως τρίτο μέρος) στην Σι ελάσσονα

 Η υπερβατική δεξιοτεχνία του κοντσέρτου δεν του στερεί την μουσικότητά του, εντιθέτως υπάρχει για να την αναδείξει.

Το τρίτο μέρος έχει το μέρος με τα κουδουνάκια (a la clochette). Η μελωδία του μουσικού θέματος στο σόλο του βιολιού, κάνει στάσει για να «παιχτεί» ένας μικρός διάλογος με τα κουδουνάκια της ορχήστρας (σε μια συγκεκριμένη νότα ίδια από το βιολί και τα κουδουνάκια). Είναι ένα όμορφο και εντυπωσιακό ευφεύρημα του συνθέτη να στήνει αυτόν τον μικρό διάλογο του σόλο οργάνου με ένα άλλο σόλο όργανο που δεν ακούμε συχνά στην ορχήστρα.

Ο Παγκανίνι έπασχε από μια σπάνια ασθένεια (πλην την Σύφηλης από την οποία πέθανε κιόλας). Αυτή η χρόνια ασθένεια, μάλλον του νευρικού συστήματος του έδινε την δυνατότητα να κάνει κινήσεις με τα δάχτυλά του που ήταν σχεδόν «αφύσικες» τουλάχιστον για την τεχνική του οργάνου την εποχής. Αυτό ο συνθέτης και σολίστας το εκμεταλεύτηκε και έγραψε συνθέσεις σύμφωνα με τις δικές του «ειδικές» ικανότητες. Έτσι η μοντέρνα τεχνική του βιολιού εξελίχθηκε με τους βιολιστές να ακολουθούν ειδικές ασκήσεις και μαθήματα για να μπορούν να παίξουν τα έργα του αλλά και άλλα υπερβατικής δεξιοτεχνίας. Τότε μάλιστε, πολλοί έλεγαν πως ο Παγκανίνι έπαιζε βιολί τόσο προκλητικά και τόσο «εξωπραγματικά» που είχε πουλήσει την ψυχή του στον διάολο για να του δώσει αυτές τις ικανότητες. 

Bonus track 1.

Ο συνθέτης Franz Liszt, γράφει ένα πιανιστικό έργο βασιζόμενο πάνω στο τρίτο μέρος αυτού του κοντσέρτου. Το κομμάτι ονομάζεται La campanella και μαντέψτε... Είναι κι αυτό υπερβατικής δεξιοτεχνίας. Εδώ το ακούμε από έναν πιανίστα θρύλο, τον Evgeny Kissin, με τον οποίο και θα ασχοληθούμε κάποια στιγμή.

Bonus track 2.

Πριν από κάποιες μέρες έκανα δημοσίευση με τον κοντσέρτο για πιάνο και ορχήστρα του Ραχμάνινοφ, πάνω σε ένα θέμα και παραλλαγές του Παγκανίνι. Εδώ σας δίνω το πρωτότυπο έργο του συνθέτη για σόλο βιολί και αφού το ακούσετε, ξανακούστε το έργο του Ραχμανινοφ. Βλέπουμε καθαρά πως η φαντασία απελευθερώνεται (όταν υπάρχει τεχνική και θεωριτική γνώση στη μουσική) παίζει καθοριστικό ρόλο στην μουσική επεξεργασία ενός μουσικού θέματος. Το ακούμε από τον εξαιρετικό Maxim Vengorov.

Υ. Γ. Η Ζωή του Παγκανίνι έχει γυριστεί και πρόσφατα σε ταινία με πρωταγωνιστή τον εξαιρετικό βιολιστή David Garrett και αξίζει να την βρείτε και να την παρακολουθήσετε.