Ακουγοντας ...W. A. Mozart, Piano Double Concerto KV 365

W. A. Mozart, Piano Double Concerto KV 365

Ο άνθρωπος που άλλαξε την πορεία της μουσικής στην Ευρώπη. Η ιδιοφυία που ακόμη και τώρα δεν μπορεί κανείς να εξηγήσει την ύπαρξή της. Έχουν υπολογίσει πως για να αντιγράψουν με το χέρι όλα του τα έργα, θα χρειαζόμασταν 2 αντιγραφείς να δουλεύουν για πάνω από 12 ώρες τη μέρα για 54 χρόνια. Ο Μότσαρτ πέθανε στα 34 του και δεν αντέγραψε αλλά συνέθετε τα έργα του. Ένας πραγματικά superman της μουσικής.

Τα έργα του διέπονται από μια απίστευτη τελειότητα στα πάντα. Μερικά φαίνονται τόσο απλά που όμως είναι τόσο δύσκολα. Πολλά πράγματα στον Μότσαρτ ένας μουσικός τα καταλαβαίνει όχι την στιγμή που τα διδάσκεται, αλλά πολλά πολλά χρόνια μετά μέσα στην καριέρα του όταν ξανα ασχοληθεί. Γιατί πολλά πράγματα στα έργα του φαίνονται αυτονόητα, όμως κρύβουν μια απίθανη ωριμότητα που χρειάζονται πολλές ώρες μελέτης και μουσικής εμπειρίας για να μπορέσεις να τα διακρίνει.

Για την ζωή του είχα γράψει σε προηγούμενο post αν και είναι συνθέητης με τον οποίον έχουν ασχοληθεί τόσοι πολλοί που μπορείτε να βρείτε πάρα πολλά σε μεγάλη λεπτομέρεια. Είναι ο εθνικός συνθέτης της Αυστρίας και το Saltzburg (ένα χωριό της Αυστρίας περίπου 150.000 κατοίκων) ακόμη και σήμερα «Ζει» από αυτόν. Τα πάντα είναι Mozart και ο Mozart για τα πάντα θα συμπλήρωνα εγώ. Στην εποχή του πραγματικά ήταν από τους πιο γνωστούς και ακριβοπληρωμένους συνθέτες. Μετά τον θάνατό του, η γυναίκα του και ο ένας γιος του ήταν αυτοί που κατάφεραν την τόση μεγάλη αναγνωρισιμότητά του, δημοσιεύοντας και ανέκδοτα έργα του αλλά κάνοντας και τις απαραίτητες κινήσεις ώστε να αναγνωριστή ως ένας «Εθνικός» συνθέτης.

Το κοντσέρτο αυτό δεν έχει ακριβής ημερομηνία σύνθεσης. Οι cadenzas* του πρώτου και του τρίτου μέρους δείχνουν να έχουν φτιαχτεί τον Άυγουστο του 1775 και τον Ιανουάριο 1777, με τον γραφικό χαρακτήρα τον δικό του και του πατέρα του. Παρόλα αυτά οι μουσικολογικές έρευνες δείχνουν πως το κοντσέρτο πρέπει να συνθέθηκε το 1779. Ο συνθέτης το προόριζε να το παρουσιάσει με την αδελφή του Maria Anna (Nannnerl), ένα χρόνο μετά όμως το παρουσίασε σε μια ιδιωτική συναυλία με την μαθήτριά του Josepha Barbara Auernhammer (η σχέσεις που ο Μοτσαρτ είχε με τις μαθήτριές του πολλές φορές ξέφευγαν και λίγο από την μαθητική τους διάσταση πρέπει να έχετε στο μυαλό σας 😊 ).

Η ενορχήστρωσή του είναι μια τυπική ενορχήστρωση για τα δεδομένα του συνθέτη. Το χαρακτηριστικό του είναι ο διάλογος ανάμεσα στους δύο σολίστες στο πιάνο οι οποίοι είναι σα να εκθέτουν ο καθένας τις δικές του μουσικές ιδέες, ή σα να σχολιάζει τις ιδέες του άλλου. Αυτόν τον διάλογο ενισχύει η ορχήστρα ...πολλές φορές θα μπορούσε να πει κάποιος πως τον σαμποτάρει κιόλας! 😊

Το κοντσέρτο έχει μια κλασική δομή σε τρία μέρη με κυρίαρχη κλίμακα την Μι ύφεση ματζόρε:

1. Allegro (Γρήγορα)
2. Andante (Μέτρια αργά, φανταστείτε στον ρυθμό ενός βαδίσματος με ένα βήμα ανά δευτερόλεπτο) – Σι ύφεση ματζόρε
3. Rondo, Allegro (Ο γνωστός γρήγορος χορός της παρίτας που χρησιμοποιείτει ευρέως πια ως αυτόνομο μέρος)

Το πρώτο μέρος είναι ένα λυρικό γρήγορο μέρος, στο οποίο ο συνθέτης πραγματικά δείχνει να διασκεδάζει παρουσιάζοντας τις ιδέες του με χάρη, δεξιοτεχνία και μουσικότητα.

Το δεύτερο μέρος είναι ένα αργό και ντελικάτο μέρος, στο οποίο η ορχήστρα κάνει ένα βήμα πίσω και απλά συνοδεύει τα δύο πιάνα.

Το τρίτο μέρος είναι ένα γρήγορο, ρυθμικό και χαριτωμένο Rondo που μετά από λυρικά και δεξιοτεχνικά περάσματα επανέρχεται στο κυρίως θέμα και που οδηγεί σε ένα δυνατό φινάλε.

Εδώ το ακούμε, ξανά από τους χαρισματικούς αδελφούς Lucas and Arthur Jussen με την WDR Symphony Orchestra και μαέστρο τον Christian Măcelaru. Μια σχετικά πρόσφατη βιντεοσκόπηση και ηχογράφηση στις 5 Νοεμβρίου 2021 στην Κολωνία.

* Cadenza (αυτοσχεδιασμός): είναι το μέρος μιας σύνθεσης (κυρίως σύνθεσης που συνοδεύεται από ορχήστρα) που είναι καθαρά σολιστικό και απόλυτα δεξιοτεχνικό. Σε αυτό το μέρος ο σολίστας καλείται να αποδείξει την δεξιοτεχνία του και την μουσικότητά του. Μέχρι την εποχή του Μοτσαρτ η κατέντζα ήταν ένα κομμάτι το οποίο δεν ήταν γραμμένο. Ο σολίστας καλούνταν να παίζει την δική του κατέντζα. Αργότερα άρχισε και αυτό να γράφεται. Ακόμη και σήμερα πολλοί μεγάλοι σολίστες έχουν παρουσιάσει τις δικές τους κατέντζες σε κοντσέρτι του ρεπερτορίου.